Angst voor afwijzing voelt niet als angst, maar als zekerheid

Je herkent het misschien. Je bent niet eens in paniek. Je bent vooral zeker.

Zeker dat de ander je minder leuk vindt.

Zeker dat je iets verkeerd hebt gedaan.

Zeker dat dit het begin is van afstand.

Zeker dat je nu iets moet doen, anders raak je die persoon kwijt.

Zeker dat jij niet in staat bent om het juiste te doen...

En dat is precies waarom angst voor afwijzing zo verraderlijk is.

Het presenteert zich niet als angst. Het presenteert zich als waarheid.

Je denkt niet: ik ben bang dat ik afgewezen word.

Je

denkt: ik word afgewezen.

Dit is een van de meest voorkomende patronen die ik zie bij ongewenste (relatie)patronen. Niet omdat iemand zwak is. Niet omdat iemand drama zoekt. Maar omdat het brein op basis van oude ervaringen razendsnel een conclusie trekt. Een conclusie die ooit logisch was.

Waarom het zo zeker voelt

Als je systeem eerder heeft geleerd dat aandacht, liefde of erkenning onvoorspelbaar is, dan wordt onzekerheid een trigger. Niet alleen grote gebeurtenissen, maar ook kleine dingen als:

• een appje dat later komt

• een toon die net anders is

• minder initiatief

• een zucht of een blik die je interpreteert als irritatie

• een partner die even op zichzelf is

In gezonde rust kun je daar meerdere verklaringen voor hebben. Druk, moe, afgeleid, met zichzelf bezig. Maar bij gevoeligheid voor afwijzing is er vaak maar één verklaring die je hele aandacht kaapt:

Dit gaat over mij. Ik raak hem/haar/het kwijt!

Die interpretatie is geen karaktertrek. Het is een alarmsysteem.

En dat alarmsysteem maakt je niet angstig op een manier die je meteen herkent. Het maakt je zeker. Zekerheid is namelijk een vorm van controle. Als je het al weet, hoef je niet meer te wachten. Wachten is het moeilijkste deel.

Wat er dan gebeurt in je gedrag

Als die zekerheid eenmaal aan staat, komen de reflexen. En die reflexen lijken op liefde, maar dat zijn eigenlijk pogingen om gevaar te voorkomen.

Je gaat extra je best doen. Je gaat uitleggen. Je gaat pleasen. Je gaat checken. Je gaat vragen of het nog goed is. Je gaat je aanpassen. Je gaat aantrekken of juist wegduwen om jezelf te beschermen.

Het probleem is: hoe harder je zoekt naar zekerheid bij de ander, hoe meer je de boodschap bevestigt dat jij het alleen niet kunt dragen. En precies dat houdt codependency in stand.

De pijn zit niet in dat appje

De pijn zit in wat het in jou wakker maakt.

Bij ongewenste (relatie)patronen zie je dat het heden aan een oud patroon hangt. Het gaat dan niet alleen om de partner, vriendin, collega van nu, maar om een ouder systeem in jou dat al veel langer aan staat.

Een deel van jou heeft ooit geleerd:

• als ik niet oplet, raak ik liefde kwijt

• als ik niet presteer, word ik verlaten

• als ik lastig ben, ben ik te veel

• als ik grenzen heb, ben ik egoistisch

• als ik mijn eigen koers volg, raak ik verbinding kwijt

Dan is het logisch dat jouw systeem hypergevoelig is voor signalen die lijken op afwijzing. Zelfs als ze het niet zijn.

Waarom praten vaak niet genoeg is

Veel mensen proberen dit op te lossen door te praten. Logisch. Je zoekt bevestiging, je zoekt naar een oplossing met gedachten en woorden, je zoekt duidelijkheid.

Maar als jouw zenuwstelsel al in alarm staat, dan wordt informatie niet meer neutraal verwerkt. Dan kan een geruststelling even helpen, maar het effect zakt daarna weer snel weg. En dan heb je weer een nieuwe dosis zekerheid nodig.

Dat is precies waarom het verslavingsachtig kan aanvoelen: het systeem zoekt verlichting via een ander. Dit komt vooral voor bij Codependency en Relatieverslaving. In mijn werk combineer ik daarom twee methodes die elkaar perfect aanvullen zodat succes verzekerd is.

Mindfulness als vaardigheid in het moment

Dat is de training om te merken: er gaat alarm aan, en ik merk dat ik niet in staat ben om daar verstandig naar te handelen.

EMDR als verwerking van de bron

Dat is de behandeling om de oude lading te ontkoppelen, zodat het alarm minder snel afgaat en minder heftig binnenkomt.

Waarom deze combinatie zo krachtig is

Mindfulness zonder verwerking kan soms betekenen dat je heel bewust blijft zitten in dezelfde storm. Dat is enorm frustrerend en tast je zelfbeeld aan.

EMDR zonder vaardigheid kan betekenen dat je wel verwerkt, maar in het dagelijks leven nog steeds automatisch reageert als het spannend wordt. En dan krijg je het idee dat dat de EMDR niet werkt bij jou of erger nog, dat jij niet te helpen bent. Samen is het de formule voor het beste resultaat.

De micro oefening van 2 minuten

Doe dit de komende week elke keer als je merkt dat je zeker bent van afwijzing.

Stap 1: label wat er gebeurt

Zeg in jezelf: er gaat alarm aan.

Niet analyseren. Alleen labelen.

Stap 2: oriënteer je in het nu

Kijk langzaam rond en noem vijf dingen die je ziet. Gewoon registreren. Doe daarna hetzelfde met drie dingen die je hoort.

Hiermee verplaats je je aandacht van scenario naar omgeving. Dat haalt druk van het systeem.

Stap 3: merk je impuls op

Vraag jezelf: wat is de eerste actie waar ik nu naartoe wil?

Appen, uitleggen, controleren, pleasen, afstand nemen. En doe het NIET.

Stap 4: kies een kleinere stap dan je impuls je ingeeft

Niet de grote actie. Iets kleins dat regie teruggeeft. Voorbeelden: eerst water drinken eerst douchen eerst vijf minuten lopen eerst een praktische taak doen

Stap 5: daarna pas beslissen of je reageert en hoe je wilt reageren

Vraag aan iemand die je vertrouwt of dit een slimme reactie is.

Deze oefening lijkt simpel en dat is het ook. En juist daarom werkt het. Je traint om ruimte te creëren tussen trigger en reactie.

Wat je kunt verwachten als dit patroon verandert

De grootste verandering is niet dat je nooit meer getriggerd wordt. De grootste verandering is dat je sneller doorhebt wat er gebeurt en dat je jezelf niet meer verliest in de reflexmatige reactie.

Je kunt dan verbinding ervaren zonder jezelf te verkleinen. Je kunt spanning verdragen zonder te gaan trekken. Je kunt contact houden met de ander zonder jezelf kwijt te raken. En dan verschuift je relatie van overleven naar kiezen.

Als je dit herkent en je wilt dit patroon echt doorbreken, dan is het zinvol om zowel het momentgedrag als de bron aan te pakken. In mijn begeleiding werk ik met mindfulness als praktische vaardigheid en met EMDR voor verwerking van de onderliggende triggers. Stuur me gerust een bericht als je wilt overleggen wat in jouw situatie de beste route is.

Ik ben Nathalie. Mijn expertise is het behandelen van ongewenste (relatie)patronen. Ik werk met EMDR en mindfulness, een gouden combi...:-)