Mindfulness: wat het niet is en wat het wel voor je kan betekenen

Veel mensen voelen wel interesse in mindfulness, maar beginnen niet. Niet omdat ze het niet kunnen, maar omdat mindfulness vaak verkeerd begrepen wordt. Alsof je eerst iets moet geloven, je hoofd leeg moet maken, of uren stil moet zitten.

In werkelijkheid is mindfulness heel praktisch. Het is training van aandacht en opmerkzaamheid. En juist dat is wat je nodig hebt als stress oploopt en je wereld kleiner wordt.

In deze blog zet ik de meest voorkomende misverstanden op een rij, zodat je mindfulness kunt zien voor wat het is: een vaardigheid die je kunt trainen.

Waarom mindfulness zo snel een verkeerd label krijgt

Mindfulness komt historisch uit oosterse tradities, met name uit het boeddhisme. Het boeddhisme is overigens geen religie maar een filosofie en een door middel van mindfulness een wijze van training in levensgeluk.

Alleen: zodra mensen over mindfulness horen, denken ze al snel aan een complete leefstijl, regels of een bepaalde identiteit.

Terwijl de werking niet in het label zit, maar in wat je traint: helderheid, focus en het vermogen om niet meteen meegesleurd te worden door alles wat er in je hoofd en lijf gebeurt.

Je hoeft dus niets aan te nemen van een levensstijl of overtuiging om de training te laten werken. Het gaat om een menselijk vermogen dat je al bezit: aandacht.

Mythe 1: Je moet eerst een bepaalde leefstijl aannemen

Sommige mensen denken dat mindfulness alleen werkt als je op een bepaalde manier leeft. Sober, vegetarisch, heel spiritueel, enzovoort.

Nee. Mindfulness werkt niet omdat je je aan regels houdt. Het werkt omdat je oefent met aandacht.

Dat mindfulness in een boeddhistische context is ontwikkeld, betekent niet dat jij een boeddhistische leefstijl nodig hebt om er effect van te hebben. De methode is los te gebruiken van het verhaal eromheen.

Mythe 2: je moet erin geloven, anders werkt het niet

Mindfulness is geen placebo dat afhankelijk is van overtuiging. Het is training. Je oefent iets en door herhaling ontstaat er effect. Ook als je sceptisch bent.

De omstandigheden zijn er al. Je hoeft geen ander mens te worden. Je leert alleen anders omgaan met wat er toch al gebeurt in je aandacht, je gedachten en je lichaam. Je herkent sneller wanneer je systeem in een automatische stand schiet en je leert terugkomen naar een helder perspectief.

Mythe 3: mindfulness is je afzonderen van het leven

Dat is precies de reden waarom sommige mensen mindfulness zweverig vinden: ze denken dat je je terugtrekt uit het echte leven. Terwijl mindfulness het tegenovergestelde traint. Je leert juist wakker aanwezig zijn in het leven, ook als het ongemakkelijk is. En ja, dat kan in het begin rauw zijn, want je merkt pas hoeveel er in je hoofd en lichaam gebeurt als je niet meer wegvlucht in afleiding.

Mythe 4: je wordt makkelijker beïnvloedbaar

Sommige mensen denken dat mindfulness je meer open maakt en daardoor kwetsbaar. Alsof je makkelijker te beïnvloeden bent door anderen.

In de praktijk gebeurt meestal het tegenovergestelde. Mindfulness traint dat je minder automatisch reageert op prikkels van buitenaf. Je aandacht wordt selectiever. Je wordt helderder. Je kunt beter kiezen waar je wel en niet op ingaat.

Je verliest geen regie. Je traint jezelf om de regie te houden.

Mythe 5: mindfulness is hetzelfde als meditatie of hypnose

Mindfulness is de vaardigheid. Meditatie is een manier om die vaardigheid te trainen.

Hypnose is iets anders: dat werkt met suggestie en begeleiding van buitenaf. Sommige mensen combineren het graag met aandachttraining, maar het zijn verschillende methoden.

Dit is waarom je wel aan mindfulness zou doen

De mythes zijn bekend, maar de echte vraag is: wat levert het op?

Mindfulness is training in aandacht. En aandacht is het eerste wat verdwijnt als stress oploopt. Je systeem gaat dan vanzelf in een nauwe focus: op dreiging, gedoe, controle, oplossen. Dat is nuttig bij brand, maar niet bij een vol leven, werkdruk, relaties en een hoofd dat maar door blijft draaien.

Wat je met mindfulness traint, is dus niet: altijd rustig zijn. Je traint dat je eerder merkt wat er in je gebeurt, zodat je meer keuze krijgt in wat je doet.

Dat merk je concreet in dit soort dingen:

• Minder mentale ruis

Je herkent sneller wanneer je in piekeren of doorduwen schiet, en je kunt eerder terugschakelen.

• Meer regulatie bij stress

Je merkt eerder: mijn systeem staat aan. Daardoor reageer je minder vanuit reflex en herstel je sneller na spanning.

• Beter slapen

Niet omdat je je hoofd leegmaakt, maar omdat je leert uit de aan-stand te komen. Veel mensen merken dat ze ’s avonds minder “aan” blijven staan.

• Meer focus en energie

Aandacht die versnipperd is, kost energie. Als je aandacht weer beschikbaar komt, voelt je dag vaak minder zwaar.

• Betere relaties

Niet omdat je ineens perfect communiceert, maar omdat je minder automatisch reageert. Je luistert anders, je verdedigt minder snel, je bent sneller terug in contact.

Kort gezegd: mindfulness traint het kantelpunt tussen prikkel en reactie. En precies daar wordt het leven makkelijker.

Tot slot

Als je mindfulness ziet als iets vaags of zweverigs, is het logisch dat je afhaakt. Maar als je mindfulness ziet als aandacht training, wordt het ineens nuchter en praktisch. Er is geen geloof nodig. Geen speciale aanleg. Geen perfecte rust. Alleen oefenen in helderheid, midden in het leven.

Als je wilt ervaren hoe breed mindfulness ingezet kan worden, dan helpt het om het een keer te doen onder begeleiding, op een manier die bij jou past. Je bent van harte welkom in mijn praktijk bij een proeverij in Mindfulness.